Τις τελευταίες ημέρες η Ελλάδα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της σεισμικής επικαιρότητας, με την έντονη δραστηριότητα στην Κρήτη και τις συζητήσεις γύρω από τον Κορινθιακός Κόλπος να δημιουργούν ένα κλίμα ανησυχίας και σύγχυσης. Ο ισχυρός σεισμός των 5,7 Ρίχτερ που σημειώθηκε στις 24 Απριλίου νότια του Λασιθίου αποτέλεσε το κύριο γεγονός μιας ακολουθίας που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με αρκετούς μετασεισμούς που φτάνουν ή ξεπερνούν τα 4 Ρίχτερ και δεκάδες μικρότερους. Η δραστηριότητα αυτή, σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, εντάσσεται σε ένα απολύτως φυσιολογικό πλαίσιο μετασεισμικής εξέλιξης, καθώς μετά από έναν ισχυρό σεισμό το ρήγμα χρειάζεται χρόνο για να εκτονωθεί, παράγοντας διαδοχικές δονήσεις που μπορεί να διαρκέσουν ημέρες ή και εβδομάδες. Παρά το γεγονός ότι οι συνεχείς σεισμοί είναι αισθητοί και συχνά προκαλούν ανησυχία, δεν αποτελούν από μόνοι τους ένδειξη ότι επίκειται ένας ακόμη μεγαλύτερος σεισμός, αλλά αντιθέτως συνήθως δείχνουν ότι το σύστημα σταδιακά εξισορροπείται.
Την ίδια στιγμή, η δημόσια συζήτηση έχει μετατοπιστεί και προς τον Κορινθιακό, μία από τις πιο ενεργές σεισμικές ζώνες της Ευρώπης, όπου ιστορικά έχουν σημειωθεί ισχυροί σεισμοί. Δηλώσεις επιστημόνων που καλούν σε επαγρύπνηση ή παρουσιάζουν διαφορετικές εκτιμήσεις έχουν μεταφερθεί στα μέσα ενημέρωσης ως «διαφωνίες» ή ακόμη και ως ένδειξη επικείμενου κινδύνου, ενισχύοντας την αίσθηση αβεβαιότητας. Στην πραγματικότητα όμως, αυτό που παρουσιάζεται ως αντιπαράθεση είναι συχνά η φυσιολογική λειτουργία της επιστήμης: οι σεισμολόγοι δεν προβλέπουν συγκεκριμένα γεγονότα, αλλά αξιολογούν δεδομένα και διατυπώνουν σενάρια με διαφορετικούς βαθμούς πιθανότητας. Το γεγονός ότι υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις δεν σημαίνει ότι υπάρχει άμεση απειλή, αλλά ότι το φαινόμενο της σεισμικότητας παραμένει πολύπλοκο και με εγγενή αβεβαιότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σχέση – ή καλύτερα η απουσία άμεσης σχέσης – ανάμεσα στη σεισμική δραστηριότητα της Κρήτης και εκείνη του Κορινθιακού. Η Κρήτη ανήκει στο λεγόμενο ελληνικό τόξο, όπου η αφρικανική τεκτονική πλάκα βυθίζεται κάτω από την ευρασιατική, ενώ ο Κορινθιακός αποτελεί μια εντελώς διαφορετική γεωδυναμική δομή, μια ζώνη διάρρηξης όπου ο φλοιός «ανοίγει». Με βάση τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, δεν υπάρχει μηχανισμός που να συνδέει άμεσα τα δύο συστήματα σε βαθμό που ένας σεισμός στη μία περιοχή να πυροδοτεί σεισμό στην άλλη. Παρά ταύτα, η σύμπτωση χρονικά έντονων φαινομένων και η έντονη δημοσιογραφική κάλυψη συχνά δημιουργούν την εντύπωση μιας αλυσιδωτής εξέλιξης που στην πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνεται επιστημονικά.
Η αυξημένη ανησυχία που παρατηρείται τις τελευταίες ημέρες οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: τη συνεχή σεισμική δραστηριότητα που κρατά το θέμα στην επικαιρότητα, τις αποσπασματικές δηλώσεις ειδικών που συχνά χάνουν το πλήρες πλαίσιό τους και την τάση ορισμένων μέσων να χρησιμοποιούν πιο δραματικούς τίτλους για να τραβήξουν την προσοχή. Έτσι, ο «φόβος του πανικού» που συχνά αναφέρεται δεν αντανακλά απαραίτητα την πραγματική επιστημονική εκτίμηση, αλλά περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο η πληροφορία μεταφέρεται και προσλαμβάνεται από το κοινό.
Η εικόνα που προκύπτει είναι τελικά πιο ψύχραιμη από αυτή που συχνά παρουσιάζεται: η Κρήτη βιώνει μια έντονη αλλά αναμενόμενη μετασεισμική περίοδο μετά από έναν ισχυρό σεισμό, ο Κορινθιακός παραμένει μια γνωστή ενεργή ζώνη χωρίς συγκεκριμένες ενδείξεις άμεσου γεγονότος και δεν υπάρχει επιστημονική βάση για σενάρια άμεσης σύνδεσης μεταξύ των δύο περιοχών. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι σεισμοί αποτελούν διαχρονικό φυσικό φαινόμενο, η ουσιαστική προστασία δεν προκύπτει από την προσπάθεια πρόβλεψης του επόμενου σεισμού, αλλά από την έγκυρη ενημέρωση, την κατανόηση του φαινομένου και τη διατήρηση της ψυχραιμίας απέναντι σε ειδήσεις που συχνά μεγαλοποιούν την πραγματικότητα.
Πηγές: Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών – Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), United States Geological Survey (USGS). Οι πληροφορίες βασίζονται σε διαθέσιμα σεισμολογικά δεδομένα και επιστημονικές εκτιμήσεις.
Επεξεργασία/οπτικοποίηση: isxisentienosi.gr